Tập thiền giúp quyết định hợp lý ít cảm tính hơn

Tập thiền giúp quyết định hợp lý ít cảm tính hơn 1

Tập thiền giúp quyết định hợp lý ít cảm tính hơn 2

Thiền,
sự thực tập cổ xưa của chánh niệm được ứng dụng bởi tất cả các tôn
giáo lớn, có thể giúp tái phối trí lại não bộ để có thêm lý trí và ít
cảm xúc hơn, theo nhiều nhà nghiên cứu tại Canada và Hoa Kỳ cho biết.

Các nhà nghiên cứu quan sát một cuộc trắc nghiệm tâm lý cũ gọi là Trò
Chơi Tối Hậu. Trong trắc nghiệm này, các nhà nghiên cứu đề ra cảnh
trạng như sau: Một người bạn hay người bà con đã chiến thắng được một
số tiền và rồi hiến cho vụ trắc nghiệm một số nhỏ tiền trong đó – họ sẽ
nhận số tiền đó không?

Ngạc nhiên, dù sự thật đó là của trời cho, nhiều cuộc trắc nghiệm
trong hơn 30 năm cho thấy chỉ có khoảng ¼ người nói chấp nhận. Số người
còn lại trả lời rằng điều đó không công bằng bởi vì người cho tiền có
nhiều và rằng họ nên có được thêm.

Những người thực tập thiền Phật giáo thì hành xử khác hơn. Các nhà
nghiên cứu khám phá trong trắc  nghiệm của họ rằng hơn 50% hành giả
thiền Phật giáo thực hiện việc hiến tặng toàn bộ số tiền may mắn kia,
mà không từ chối bởi vì họ cảm thấy không công bằng.

Nhà nghiên cứu tham gia 40 đối tượng kiểm soát và 26 hành giả thiền
chuyên môn. Những người này không phải là những Tăng Ni Phật giáo nhưng
đơn giản chỉ là những người thường xuyên thực hành thiền Phật giáo
“trong khi vẫn giữ hoạt động đời sống trường kỳ như nghề nghiệp, gia
đình và bạn bè,” theo bản phúc trình cho biết.

Nghiên cứu này được đăng trong số tháng này của tạp chí Frontiers in Decision Neuroscience.

Khi các nhà nghiên cứu làm chụp hình MRI não bộ những người hành
thiền Phật giáo, họ phát hiện rằng những người này sử dụng các khu vực
khác của não bộ hơn nhiều người khác khi đối diện với điều có thể được
phân tích như là một chọn lựa “không công bằng,” cho phép họ quyết định
dựa trên phần lớn là sự kiện và có ít cảm xúc.

Theo Việt Báo

Ngồi thiền để nâng cao hiệu quả công tác và tăng cường sức khỏe

Thử nhìn xuống một hồ nước. Khi mặt hồ yên tĩnh, trong xanh ta dễ
dàng nhìn rõ được mọi vật dưới đáy. Trái lại, khi làn nước gợn sóng,
hình ảnh sẽ bị phản chiếu lệch lạc. Bộ não con người cũng giống như
vậy. Khi tinh thần yên tĩnh, tập trung, tâm trí sẽ sáng suốt. Trái lại,
khi có tạp niệm xen vào hoặc lúc lo âu căng thẳng, sự phán đoán sẽ kém
chính xác. Sự căng thẳng sẽ làm mệt bộ não, cơ thể tiêu phí nhiều năng
lượng mà việc giải quyết công việc lại kém hiệu quả. Một sinh viên
thiếu tập trung sẽ khó tiếp thu bài giảng. Một công nhân đứng máy lơ
đểnh sẽ dễ mắc tai nạn lao động. Một nhà nghiên cứu mà tinh thần không
ổn định sẽ khó có thể hoàn thành công trình của mình. Ngoài ra, trong
điều kiện phát triễn của nền văn minh công nghiệp với tính cạnh tranh
cao, con người luôn phải đối mặt với nhiều loại áp lực thì việc phải
gánh chịu stress làm giảm sức đề kháng và dễ dẫn đến nhiều bệnh tật là
điều đáng lo ngại. Từ những thực tế nầy nhiều người đã tìm đến với thiền.

Thiền là gì?

Nói một cách đơn giản, thiền là những phương pháp giúp hình thành thói quen tập trung tư tưởng để làm đúng công việc mà chúng ta muốn làm và đang làm.
Đặc biệt thiền giúp điều chỉnh lại tình trạng mất cân bằng giữa hưng
phấn và ức chế của hệ thần kinh do quá trình sinh hoạt và làm việc căng
thẳng gây ra.

Có nhiều phương pháp thiền khác nhau, nhưng tựu trung vẫn là giúp
người luyện tập có thể tập trung chú ý vào một điểm ở trong hoặc ngoài
cơ thể, vào một đề tài, một hình ảnh hoặc một câu “chú” nhất định nhằm
đưa cơ thể tiến dần vào tình trạng nhập tĩnh khi tâm không còn bất cứ ý
niệm nào.

Các bước thông thường của một lần ngồi thiền

1. Chuẩn bị: Trước khi ngồi thiền, cần hoàn tất các
công việc thường nhật trong ngày để tư tưởng khỏi vướng bận; Tắm rửa
sạch sẽ, nới lỏng quần áo; Chọn một nơi yên tĩnh, thoáng mát, không có
ruồi muỗi.

2. Tư thế: Có thể chọn tư thế ngồi xếp bằng thông
thường, ngồi bán già hoặc ngồi kiết già. Lưng thẳng, cằm hơi đưa vào để
cột sống được thẳng. Đầu lưỡi chạm nhẹ nướu răng trên. Hai bàn tay
buông lỏng đặt trên hai đùi hoặc đan chéo nhau để trước bụng, miễn sao
hai tay cảm thấy thoải mái, dễ giãn mềm cơ bắp là được.

Tư thế kiết già (thế hoa sen), đặc biệt thích hợp cho việc ngồi
thiền: Ngồi xếp bằng tự nhiên, dùng hai bàn tay nắm bàn chân phải từ từ
gấp chân lại và đặt bàn chân lên đùi trái, gót chân ép sát bụng, lòng
bàn chân ngửa lên trời. Kế tiếp dùng hai bàn tay nắm bàn chân trái gấp
lại, đặt bàn chân trái lên đùi phải, kéo nhẹ gót chân vào sát bụng, bàn
chân ngửa lên trời.

Các đạo sư Yoga cho rằng vị thế khóa nhau của hai chân trong tư thế
kiết già sẽ tạo sức ép lên hai luân xa ở dưới cùng của cơ thể, khiến
dòng năng lượng có khuynh hướng đi lên để nuôi dưỡng các trung tâm lực
dọc theo cột sống và kiểm soát toàn bộ hệ thần kinh. Những thí nghiệm
khoa học về Yoga cho thấy chỉ cần ngồi tư thế hoa sen, dù ta không cố
gắng tập trung tư tưởng, vẫn có một sự thay đổi ở sóng não từ nhịp Beta
khoảng 20 chu kỳ mỗi giây xuống nhịp Alpha khoảng

Tập thiền giúp quyết định hợp lý ít cảm tính hơn 3

8
chu kỳ mỗi giây. Nhịp Alpha là tình trạng sóng não của một người đang
trầm tĩnh và minh mẫn. Điều nầy có nghĩa là tự thân tư thế kiết già đã
có công năng làm êm dịu thần kinh chưa kể đến những cố gắng khác của
việc ngồi thiền.

Kết quả trên cũng phù hợp với những lý luận của y học cổ truyền khi
biết rằng ở thế kiết già, xương mác ở cẳng chân trái đã tạo một sức ép
khá mạnh lên đúng vị trí huyệt Tam âm giao ở chân phải (huyệt Tam âm
giao ở chỗ lõm bờ sau xương chày, trên mắt cá chân trong khoảng 6cm).
Như vậy, trong suốt thời gian ngồi kiết già, huyệt Tam âm giao sẽ được
kích thích liên tục. Tam âm giao là huyệt giao hội của 3 đường kinh âm:
Tỳ, Can và Thận nên tác động kích thích này sẽ có tác dụng “thông khí
trệ”, “sơ tiết vùng hạ tiêu” và điều chỉnh những rối loạn nếu có ở
những kinh và tạng có liên quan, đặc biệt là tác dụng “Dưỡng âm kiện
Tỳ” và “Sơ Can ích Thận” mà các thầy thuốc châm cứu đều biết khi tác
động vào huyệt này. Những người có dấu hiệu căng thẳng thần kinh, những
bệnh nhân “Âm hư hỏa vượng” hay gặp các cơn bốc hỏa về chiều và những
phụ nữ đang ở tuổi mãn kinh sẽ dễ dàng cảm nhận được hiệu quả khi ngồi
vào thế kiết già.

3. Giảm các kích thích giác quan: Một trong những
yếu tố quan trọng để dễ nhập tĩnh là không bị các kích thích bên ngoài
quấy nhiễu. Người xưa gọi là “bế ngũ quan”.

Trên thực tế, những quan sát qua điện não đồ cho thấy chỉ cần nhắm
mắt để loại bỏ thị giác là đã giảm được 50% các kích thích từ bên
ngoài. Do đó, nên nhắm mắt lúc ngồi thiền. Khi nhắm mắt chỉ cần khép hờ
để bảo đảm không có sự căng cơ ở vùng mặt.

4. Giãn mềm cơ bắp: Ngày nay, khoa học đã biết rất
rõ tác động qua lại giữa 2 yếu tố thần kinh và cơ. Khi thần kinh căng
thẳng, trương lực cơ bắp cũng gia tăng. Ngược lại, nếu điều hòa trương
lực cơ bắp ở mức thư giãn thì thần kinh cũng sẽ được ổn định. Chúng ta
dễ dàng nhận thấy điều này khi quan sát một người đang giận dữ. Khi tức
giận, gân cổ nổi lên, cơ bắp căng cứng, bàn tay nắm chặt…; đó là lúc
thần kinh quá căng thẳng. Ngược lại, hãy nhìn một người đang ngồi ngủ
gật trên xe. Lúc người này thiếp đi là lúc thần kinh ở mức thư giãn, tâm
không còn ghi nhận ý niệm gì cụ thể và cơ bắp cũng giãn mềm nên đầu dễ
dàng ngoẹo sang một bên. Vì vậy, trong quá trình hành thiền, việc chủ
động giãn mềm cơ bắp sẽ thúc đẩy nhanh quá trình thư giãn, nhập tĩnh.

Trên thực tế, chỉ cần quan tâm giãn mềm cơ mặt và cơ bàn tay là đủ.
Điều này căn cứ vào hai quy luật: Thứ nhất, mặt và hai bàn tay là những
vùng phản chiếu có các điểm tương ứng với toàn bộ cơ thể, do đó nếu
thư giãn được vùng mặt hay hai bàn tay sẽ thư giãn được toàn thân. Thứ
hai, theo học thuyết Paplop, khi tập trung gây ức chế thần kinh một
vùng hoặc một điểm ở vỏ não (qua hiệu ứng thư giãn) thì sự ức chế này
sẽ lan tỏa gây ức chế toàn bộ vỏ não.

5. Tập trung tâm ý: Đây là giai đoạn chính của buổi
hành thiền. Như đã nói ở phần trên, thiền chính là sự tập trung tư
tưởng vào một điểm hoặc một đề mục duy nhất để dần dần đạt đến tình
trạng trống rỗng, không còn vướng mắc vào bất cứ một ý niệm nào. Để thư
giãn thần kinh hoặc để chữa bệnh, chỉ cần duy trì tình trạng tập trung
vào điểm hoặc vào đề mục tập trung trong một thời gian nhất định là
đủ. Điều quan trọng là nên tập đều đặn hàng ngày, mỗi ngày một hoặc hai
lần. Lúc đầu, ngồi khoảng 15 phút mỗi lần, dần dần tăng lên. Sau một
thời gian, khi não bộ đã ghi nhận thói quen thiền thì việc ngồi vào tư
thế, nhắm mắt, việc đầu lưỡi chạm nhẹ nướu răng trên hoặc ám thị giãn
mềm cơ bắp sẽ hình thành nên những phản xạ có điều kiện để đưa người
tập vào trạng thái thiền định.

Về điểm để tập trung tư tưởng, một vị trí ở vùng bụng dưới mà nhiều
trường phái thường chọn làm điểm tập trung khi ngồi thiền là huyệt Đan
điền, cách dưới rốn khoảng 3cm. Nên tập trung vào điểm này vì nhiều lẽ.

Theo y học cổ truyền, “thần đâu khí đó”. Do đó, khi tập trung vào một
điểm ở vùng dưới cơ thể thì khí và huyết sẽ lưu chuyển về phía dưới,
làm nhẹ áp lực ở vùng đầu, dễ dẫn đến nhập tĩnh.

Đan điền còn gọi là Khí hải hay Khí huyệt, ngụ ý là nơi “luyện
thuốc”, là “bể chứa khí”. Đan điền là một huyệt quan trọng trong việc
luyện dưỡng sinh của các đạo sĩ, các nhà khí công. Có nhiều trường phái
khác nhau và việc tu luyện rất phức tạp. Tuy nhiên, các công phu của
đạo gia nói chung và việc phát sinh nội khí để chửa bệnh nói riêng đều
dựa vào bí quyết “hồi quang nội thị” hoặc “ngưng thần nhập khí huyệt”. Tâm không duyên ra ngoài, hướng đôi mắt vào trong gọi là hồi quang, tập trung thần vào bên trong cơ thể gọi là nội thị. Ngưng thần nhập khí huyệt
chính là tập trung tâm ý tại Đan điền để phát sinh nội khí. Lâu dần
chân khí được sung mãn sẽ khai thông các kinh lạc bế tắt hoặc bồi bổ
cho ngủ tạng để tăng cường sức khoẻ.

Một số người tâm dễ xao động có thể cần một phương pháp kiểm soát tâm
chặt chẽ hơn. Trường hợp này, nên kết hợp quan sát hơi thở với việc
tập trung tại Đan điền bằng cách quan sát sự phồng lên và xẹp xuống tại
bụng dưới. Lúc hít vào bụng dưới hơi phồng lên, lúc thở ra bụng dưới
hơi xẹp xuống. Chỉ cần thở bình thường. Không cần quan tâm đến thở sâu
hay thở cạn, đều hay không đều. Điều quan trọng ở đây là tập trung quan
sát để biết rõ ta đang hít vào hay đang thở ra thông qua chuyển động
phồng lên hay xẹp xuống ở bụng dưới. Sở dĩ chọn quan sát hơi thở ở bụng
dưới mà không phải ở đầu mũi hoặc ở ngực là nhằm tạo quán tính thở sâu
kết hợp với việc phát sinh nội khí ở Đan điền như đã dẫn ở phần trên.
Thỉnh thoảng sẽ có những lúc tâm bị phân tán, các tạp niệm xen vào. Điều
này là bình thường. Chỉ cần khi nhớ ra hãy tập trung trở lại Đan điền
hoặc tiếp tục quan sát hơi thở vào ra là đủ. Lâu dần, những tạp niệm sẽ
bớt đi, thời gian tập trung sẽ dài hơn, hơi thở sẽ đều, chậm và nhẹ
hơn, cho đến lúc không còn ý niệm và quên luôn cả hơi thở. Nếu thường
xuyên đạt đến tình trạng này, có nghĩa người tập đã tiến được một bước
rất dài. Không chỉ là không bệnh tật mà còn là sự tự tin, cảm thông và
hoà hợp để dần dần đạt đến điều mà người xưa gọi là thiên nhân hợp nhất.

6. Xả thiền: Sau khi ngồi thiền, trước khi đứng dậy
cần làm một số động tác để cơ thể hết tê mỏi và khí huyết lưu thông
bình thường. Từ từ buông thõng hai chân, xoay người qua lại nhiều lần,
xoay ở vùng hông và vùng cổ. Dùng hai tay vuốt nhẹ hai bên sóng mũi từ
đầu mũi xuống chót cằm, vuốt ấm vành tai. Xoa hai lòng bàn tay vào nhau
cho ấm rồi áp vào mắt. Dùng hai bàn tay xoa bóp dọc theo hai chân, từ
đùi dài xuống bàn chân. Xoa ấm hai lòng bàn chân.

Việc xả thiền tùy thuộc vào mỗi buổi thiền. Nếu chỉ thiền khoảng 15
phút hoặc khi có công việc cần đứng lên gấp thì chỉ cần co duỗi hai
chân và xoay người, hoặc lắc cổ qua lại nhiều lần là đủ.

Ngồi thiền có gây nguy hiểm gì không?

Một vấn đề cuối cùng mà những người mới tập thiền thường thắc mắc là
liệu ngồi thiền có gây nguy hiểm gì không? Câu trả lời sẽ tùy thuộc vào
phương pháp và động cơ của việc ngồi thiền. Một số phương pháp thiền
có phối hợp với vận khí hoặc có sự hỗ trợ khai mở một số trung tâm lực
trong cơ thể nhằm thúc đẩy nhanh quá trình sinh khí và gia tăng nội
lực. Các phương pháp này có thể gây những nguy hiểm đi kèm nếu người
tập thiếu những kiến thức về khí công, về y học truyền thống hoặc không
có đạo sư hướng dẫn để vận dụng và kiểm soát kịp thời nguồn năng lực
mới phát sinh. Trái lại, nếu ngồi thiền để đạt đến sự tĩnh lặng trong
tâm trí, để thư giãn thần kinh và tăng cường sức khỏe, không vận khí,
không bám víu vào bất cứ ảo giác, âm thanh hoặc hình ảnh nào thì không
có gì nguy hiểm./.

Theo Lương y Võ Hà – YKN

Xem thêm: https://www.phaphay.com/phat-phap/

Nguồn: https://www.niemphat.vn/

Add Comment