Thiết Lập Tịnh Độ

Thiết Lập Tịnh Độ 1

Thiết Lập Tịnh Độ 2

Khi
tâm mình nhẹ nhàng, thảnh thơi và hạnh phúc thì ba nẻo đường đen tối là
địa ngục, ngạ quỷ và súc sanh không thể xuất hiện. Những nẻo đường đen
tối đó có thể xuất hiện trong ta bất cứ lúc nào nếu ta đánh mất niệm,
định và tuệ.

Địa
ngục, quỷ đói hay là súc vật đang có mặt trong ta dưới hình thức của
những hạt giống đen tối. Nếu ta không có chánh niệm, không có tu tập,
thì ba nẻo đường xấu ác đó có thể xuất hiện bất cứ lúc nào. Bất cứ lúc
nào ta nổi giận lên là lửa địa ngục bừng dậy đốt cháy ta. Địa ngục mà
xuất hiện thì Tịnh độ tự nhiên biến mất. Điều này rất rõ. Bóng tối mà
xuất hiện thì ánh sáng không còn. Tịnh độ cũng vậy. Khi địa ngục biến
đi thì Tịnh độ biểu hiện. Ở trong ta có hạt giống của Tịnh độ, ở trong
ta cũng có hạt giống của tam ác đạo, của ba nẻo về xấu ác. Nếu muốn có
Tịnh độ thì ta có thể làm cho Tịnh độ biểu hiện trong hiện tại. Và nếu
muốn có tam ác đạo, ta cũng có thể làm cho địa ngục, ngạ quỷ và súc
sanh biểu hiện trong hiện tại. Địa ngục là gì, chúng ta đã biết. Tại vì
chúng ta đã từng ở dưới địa ngục. “Con đã từng cất tiếng kêu gào dưới
ngục A Tỳ mòn mỏi hư hao”. Mình đã từng ở địa ngục nên mình biết địa
ngục nóng hay lạnh như thế nào rồi. Và khi mà chất liệu địa ngục ở
trong ta không còn xuất hiện thì ta có Tịnh độ.

Ngày xưa mình cũng đã từng làm ma đói (ngạ quỷ). Mình
đã từng làm ma đói chạy đi chỗ này chỗ khác để mong kiếm chác một chút
tình thương, một chút hiểu biết, một nơi nương tựa. Hạt giống của ma
đói nằm ngay trong tâm của ta chứ ở đâu. Khi nào khuynh hướng cô hồn
lạc loài phiêu lãng trong ta phát khởi thì ma đói hiện ra và ta trở
thành một con ma đói. Khi bị sự thèm khát vật dục trấn ngự, ta lại trở
thành súc sanh. Ta trở thành một con thú vật, một con heo, một con bò,
chỉ biết ăn, chỉ biết chạy theo tình dục… Nếu cõi Tịnh độ biến mất
trong đời sống của ta, đó là vì những hạt giống của địa ngục, ngạ quỷ
và súc sanh đang biểu hiện trong lời nói, hành động và sự suy nghĩ của
ta.

Ước muốn cao nhất của đời tôi là gì? Tôi không muốn làm
chùa lớn, không muốn đúc tượng lớn, không muốn có nhiều trương mục lớn
trong một nhà băng, không muốn có bằng cấp tiến sĩ. Tôi không muốn làm
Hội trưởng hội Phật học. Tôi không muốn làm Tăng thống, không muốn làm
giáo chủ. Tôi chỉ muốn kiến thiết một Tịnh độ thôi! Xây dựng Tịnh độ để
mời những người dễ thương đến sống chung và làm chỗ nương tựa cho nhau.
Trong tâm ta nếu có Tịnh độ thì ta đi đâu Tịnh độ cũng hiển bày. Những
người có Tịnh độ trong tâm là những người có phẩm chất nhân cách rất
cao. Người nào có phẩm chất như vậy thì được gọi là “thượng thiện nhân”
hay là cao đức. Vì những người này có tâm trí vượt khỏi danh lợi. Có
một vị thượng thiện nhân là có một người dễ thương. Cõi Cực lạc là nơi
mà các bậc thượng thiện nhân lưu trú rất đông: “Chư thượng thiện nhân
câu hội nhất xứ”. Đây không phải là một câu kinh ước mơ mà là một câu
kinh chí nguyện, tại vì điều thích thú và hào hứng nhất của mình là lập
được một đạo tràng để những người dễ thương trên thế gian quy tụ lại
sống với nhau một cách rất hạnh phúc và để làm nơi nương tựa cho không
biết bao nhiêu người khác.
Vì vậy, trong ước muốn của chúng ta
cũng có hạt giống của Bụt A Di Đà. Hạt giống đó chính là ước muốn thành
lập một trú xứ dễ thương, một hoàn cảnh thuận lợi cho sự tu học. Có
nhiều vị thượng thiện nhân đến sống chung thì tự nhiên ta không cầu
Tịnh độ mà Tịnh độ cũng vẫn hiển bày. Được ngồi gần bên một người dễ
thương, mình cảm thấy sung sướng biết bao. Huống hồ là mình được bao
bọc bởi biết bao nhiêu người dễ thương. Những người dễ thương ấy đến
với nhau, tuy chưa làm gì hết mà cảnh trí đã là cảnh Tịnh độ rồi, phải
không? Những người không dễ thương ngồi bên nhau khoảng mười lăm phút
thì không khí đã thấy ngột ngạt. Địa ngục hiện ra ngay khi những người
không dễ thương tụ tập đông đảo đến ba bốn trăm người. Mình sẽ chết
ngột.

Vì vậy, cảnh Tịnh độ và cảnh Địa ngục đều có thể phát
hiện từ lòng mình. Cho nên mỗi người tu đều có sự thích thú và ước muốn
thành lập một Tịnh độ. Tịnh độ tuy thế không phải là công trình của một
người, dù người đó là một bậc Toàn giác. Tịnh độ là công trình của rất
nhiều người, và những người đó được gọi là ‘‘thượng thiện nhân’’. Chúng
ta thấy cõi Cực lạc (Sukhavati) không phải là công trình riêng của một
người, dù người ấy là Bụt A Di Đà.
Cho nên ta đừng nghĩ với tư
cách cá nhân ta có thể tạo lập được Tịnh độ. Ta tạo lập Tịnh độ bằng
công sức Tăng thân. Nếu ta không dễ thương, không có khả năng lắng
nghe, không có khả năng nói lời ái ngữ, không biết làm việc tập thể,
nếu ta độc tài, thì ai mà tới cộng tác với ta? Như thế, làm sao ta có
thể tạo ra được Tịnh độ. Chúng ta phải tự hỏi rằng chúng ta đã là một
vị Bồ tát nhất sanh bổ xứ hay chưa? Trong lòng ta, ai cũng muốn thiết
lập một trung tâm Tịnh độ. Chúng ta có khuynh hướng nghĩ rằng khi đứng
ra làm chủ trung tâm ấy, ta sẽ không bị lệ thuộc vào sư anh này, vào sư
chị kia, sư em nọ, và ta sẽ có toàn quyền quyết định.
Ước muốn làm
chủ Tịnh độ là một ước muốn ngây thơ. Nếu mình không sống hạnh phúc
được với sư anh, sư chị và sư em của mình, thì làm sao mình có thể
thiết lập Tịnh độ? Những người đến với mình sẽ bỏ mình và mình sẽ cô
đơn. Mà một người cô đơn thì không bao giờ thiết lập được Tịnh độ.
Chúng ta chỉ cần nhìn chung quanh để thấy. Không phải người đó không có
chí nguyện thiết lập Tịnh độ. Chỉ tại người ấy chưa có đủ hạnh phúc,
chưa có đủ sự bao dung, chưa có đủ khả năng lắng nghe, chưa có đủ khả
năng nói lời ái ngữ, chưa có đủ khả năng làm việc chung; người ấy chỉ
muốn người ta làm theo ý của mình. Những người như vậy không có khả
năng thành lập Tịnh độ, họ chưa phải là Bồ tát nhất sanh bổ xứ.

Ai có thể nói cho mình biết mình đã là bồ tát nhất sanh
bổ xứ? Chúng ta không cần ai nói hết. Cứ nhìn vào tâm hành của chúng
ta, là chúng ta biết ngay. Từ nay về sau, mỗi khi đại chúng tụng đến
câu này, thì xin để tâm quán chiếu. Tịnh độ là một nơi quy tụ của các
bậc thượng thiện nhân. Tịnh độ không phải là công trình của một anh
hùng cá nhân.
“XáLợi Phất! Những kẻ thiếu phúc đức và căn lành thì
ít hy vọng được sanh về cõi ấy”. Câu kinh này có thể làm cho ta nản
chí. Nhưng sẽ có những câu kinh khác làm cho chúng ta phấn khởi trở
lại. Như câu chúng ta chỉ cần niệm Bụt một lần hoặc mười lần là đã đủ
điều kiện để sinh về Tịnh độ. Ta nên tin vào câu kinh này hay là tin
vào câu kinh kia? Thật ra nếu ta hiểu được câu kinh này thì ta sẽ hiểu
được những câu kinh kia, và nếu không hiểu được câu kinh này thì ta
cũng không hiểu được những câu kinh kia. Hai câu không chống nhau mà bổ
túc cho nhau. Hai câu kinh này là hai mặt cùng một thực tại.

“Xá Lợi Phất, những kẻ thiếu phúc đức và căn lành thì
ít hy vọng được sanh về cõi ấy”. Phúc đức tức là những may mắn, những
thiện duyên. Căn lành là những gốc rễ tốt đẹp. Trong lòng chúng ta nếu
những gốc rễ ấy hiếm hoi thì chúng ta ít hy vọng được sanh về cõi đó.
Căn là gốc rễ, nhưng cũng có khi được hiểu là hạt giống. Có những lúc
chúng ta trồng cây bằng rễ, có những lúc chúng ta trồng bằng hạt. Trồng
bằng hạt cũng lên, trồng bằng rễ cũng lên. Như hoa sen vậy. Ta trồng
sen bằng hạt hay bằng củ thì sen cũng đều lên được. Vậy muốn sanh về
cõi Cực lạc ta phải có hạt hoặc là rễ của Tịnh độ. Nghĩa là những hạt
giống tốt đẹp mà ta đã gieo vào trong tâm thức của ta, như ta đã có lần
đến chùa lạy Bụt, đã có lần bố thí cho một em bé mồ côi, đã có lần cúng
dường cho một vị xuất gia, đã có lần đưa tay ra cứu một con kiến đang
chết đuối. Tất cả những hành động đó đều là những hành động gieo trồng
căn lành. Hay ta đã từng mở miệng đọc “Namo Buddhàya”. Tất cả những cử
chỉ nho nhỏ đó đều là những căn lành đã gieo trồng. Điều này trong kinh
Pháp Hoa có dạy:
 “Nhược nhân tán loạn tâm, nhập ư tháp miếu trung, nhất xưng Nam mô Phật, giai dĩ thành Phật đạo”.

 Giả dụ có một người tâm ý tán loạn mà bước vào trong
chùa, hoặc bước vào trong tháp, rồi mở miệng niệm lên một câu “Nam mô
Phật” thì cái đó đã là một nhân duyên có thể đưa đến sự kiện người đó
thành Phật sau này. Tuy là một hạt giống rất nhỏ, một cái rễ rất nhỏ,
nhưng hành động ấy đã được gieo trồng vào trong tâm, và thế nào ngày
mai nó cũng sẽ trở thành những nhân duyên đưa mình đi đến với đạo và
thành đạo. Nhất xưng Nam mô Phật. Nhất xưng là chỉ niệm một lần “Namo
Buddhàya” thôi. Ấy vậy mà hạt giống đó sẽ đưa đẩy người kia đi đến cái
nhân duyên thành Phật sau này. Đó chính là những căn lành, những phước
đức. Câu kinh này nói rằng những người ít căn lành, ít phước đức thì ít
có hy vọng sanh về cõi Tịnh độ. Chúng ta biết tại Làng Mai, có những
thiền sinh đến từ những nơi rất xa xôi, họ đến từ bên Nga, họ đến từ Na
Uy, Nam Phi, trong khi đó có những người sống ở Paris, chỉ cần một giờ
đồng hồ là có thể bay tới, vậy mà suốt đời không bao giờ có cơ duyên
bước đến Làng Mai. Tuy họ ở gần một bên mà họ cũng không biết sự có mặt
của Làng Mai, vì vậy, họ không có được cơ duyên tham dự:
“Hữu duyên thiên lý năng tương ngộ
Vô duyên đối diện bất tương phùng”.

Có nhân, có duyên thì dù cách xa ngàn dặm cũng có thể
gặp nhau, mà vô duyên thì ngồi đối diện nhau cũng chẳng gặp nhau được.
Vậy sự khác biệt giữa hữu duyên và vô duyên là như thế nào? Sự khác
biệt không phải do ở gần hay ở xa Tịnh độ mà là chúng ta có nhân duyên
hay không? Tôi mới nghe Thomas báo cáo là: “Cho tới hôm nay đã có ba
chục ngàn người Thụy Sĩ đi xem cuốn phim The Step of Mindfulness”. Cuốn
phim này kể lại chuyến hoằng pháp của tôi tại Ấn Độ năm 1997. Tại sao
họ không đi rạp chiếu phim khác, mà lại mua vé đi xem cuốn phim này. Có
rất nhiều người sau khi xem phim đã đi mua hết những quyển sách của tôi
về đọc và đã có nhiều người viết thư về xin tham dự khóa tu tại Làng
Mai. Tại sao họ làm như vậy, khi họ chưa một lần đi chùa? Họ chỉ có dịp
đi xem phim, thấy được quý thầy, quý sư cô và nghe những bài pháp thoại
trong phim, thế mà những hạt giống tốt trong họ được tưới tẩm và khi về
nhà, họ mong muốn được tu học.
Vậy sang Tịnh độ không khó khăn gì,
nếu ta có chút nhân duyên. Chỉ cần ta biết rằng Tịnh độ đang có mặt ở
đó, và ta chỉ cần cầm điện thoại lên và nói: “Allo! Tịnh độ đó phải
không? Tôi muốn được về tu học hai tuần”. Sư chú hay sư cô sẽ trả lời:
“Dạ được, khóa tu mùa Đông còn chỗ”. Có khó khăn gì đâu? Ăn thua là có
cái duyên hay không. Vô duyên thì có gần sát bên cũng không gặp, có
duyên thì mấy ngàn cây số cũng gần. Chỉ cần một mảnh điện thư (e-mail),
một tờ truyền chân (fax) hay một cú điện thoại là mình có thể bay sang
Tịnh độ.   

Thiền sư Nhất Hạnh

(Theo Thiết lập Tịnh độ, Thiền Sư Nhất Hạnh)

Xem thêm: https://www.phaphay.com/phat-phap/

Nguồn: https://www.niemphat.vn/

Add Comment