Từ Bi Căn Cứ Trên Sinh Học Và Lý Trí

Từ Bi Căn Cứ Trên Sinh Học Và Lý Trí 1

Thí dụ, nhìn vào từ bi, có ba loại:


– Thứ nhất hướng trực tiếp đến những thân quyến và người thương. 
Nhưng căn cứ trên sự dính mắc chấp trước, nói giới hạn trong phạm vi.  Ở
hoàn cảnh nhẹ nhàng nhất, nó có thể nhanh chóng biến thành sân hận hay
ngay cả thù oán [nên lòng từ bi đối với người thân thương chỉ gọi là
tình cảm, tình yêu, hay tình thương mà thôi].

– Thứ hai là loại từ bi hướng trực tiếp đến những chúng sinh đau
khổ, căn cứ trên lòng thương hại đối với họ.  Với loại từ bi này, chúng
ta nhìn xuống họ ra vẻ kẻ cả và cảm thấy mình hơn họ.  [Nên loại từ bi
này cũng chỉ gọi là lòng thương hại].  Hai loại từ bi [tình cảm] này
sinh khởi qua những cảm xúc phiền não, do bởi thế, chúng sẽ đưa đến rắc
rối.

– Thứ ba là loại từ bi không định kiến.  Nó căn cứ trên sự thấu hiểu
và quan tâm.  Với nó, chúng ta nhận ra rằng những người khác là cùng
giống như chúng ta:  họ có cùng quyền có hạnh phúc và không khổ đau như
chúng ta.  Do bởi thấu hiểu này, chúng ta cảm thấy từ ái, bi mẫn, và
quan tâm thiện ý đến họ.  Loại từ bi thứ ba này là loại vững vàng ổn
định, đúng thực là lòng từ bi của nhà Phật.

Ba loại từ bi này rơi vào hai loại đặc trưng chung.  Hai loại đầu là
những cảm xúc sinh khởi một cách tự nhiên căn cứ trên điều gì đấy của
tác động thần kinh.  Loại thứ ba là cảm xúc sinh khởi căn cứ trên lý
trí, hay từ bi.

Từ bi căn cứ trên lý trí và không có bất cứ định kiến nào là được
tăng cường bởi bản chất tự nhiên.  Vào lúc sinh ra, cho dù là con người
hay động vật có vú, hay chim chóc – tôi không biết về những con rùa biển
và bươm bướm – tất cả chúng ta tự động cảm thấy một tình yêu không định
kiến đối với mẹ chúng ta, mặc dù chúng ta không biết bà.  Tất cả chúng
ta cảm thấy một sự hấp dẫn, gần gũi và yêu mến đối với mẹ của chúng ta. 
Bà mẹ, cũng thế, tự động cảm thấy một sự gần gũi và thương mến tự nhiên
đối với đứa con mới sinh của bà.  Do bởi thế, bà chăm sóc và nuôi dưỡng
đứa bé.  Lòng chăm sóc thương mến này là căn bản cho sự phát triển lành
mạnh của đứa bé.

Từ điều này chúng ta có thể thấy rằng sinh học căn bản gần gũi và
tình cảm là những hạt giống của từ bi.  Chúng là những tặng  phẩm lớn
nhất mà chúng ta luôn luôn tiếp nhận và chúng đến từ những bà mẹ của
chúng ta.  Khi chúng ta nuôi dưỡng những hạt giống này với lý trí và
giáo dưỡng, chúng lớn lên thành từ bi thật sự – một cách bình đẳng không
thiên vị và trực tiếp đến mọi người, căn cứ trên sự thấu hiểu về tính
bình đẳng của tất cả chúng ta.

Đối với đứa bé, tình cảm không căn cứ trên tôn giáo, luật lệ, hay sự
thúc ép của cảnh sát.  Nó chỉ đến một cách tự nhiên.  Do vậy, mặc dù từ
bi được dạy bởi tôn giáo là tốt đẹp, nhưng hạt giống thật sự, căn bản
thật sự cho là từ bi là sinh học.  Đấy là cơ sở cho những gì mà tôi gọi
là “đạo đức thế tục.”  Tôn giáo chỉ tăng cường hạt giống này.

Một số người nghĩ rằng đạo đức luân lý phải được căn cứ một cách độc
quyền trên niềm tin  tôn giáo.  Những người khác nghĩ rằng một cảm nhận
đạo đức có thể được phát triển qua rèn luyện.  Một số nghĩ rằng “thế
tục” có nghĩa là một sự phủ nhận tôn giáo.  Những người khác nghĩ rằng
“thế tục” hàm ý tôn trọng tất cả tôn giáo, không thiên vị, bao gồm sự
tôn trọng tất cả những người không tôn giáo, như trong hiến pháp của Ấn
Độ.  Loại đạo đức sau, đặc biệt từ bi như căn bản của nó, có gốc rể
trong bản năng.  Như trong trường hợp của bà mẹ và đứa bé mới sinh, tất
cả sinh khởi một cách tự động do bởi nhu cầu sống còn.  Do bởi căn bản
sinh học ấy, chúng là ổn định vững vàng hơn.

Khi trẻ con nô đùa, chúng không nghĩ đến tôn giáo, chủng tộc, chính
trị, hay quá khứ gia đình.  Chúng cảm kích nụ cười từ bè bạn nô đùa, bất
kể chúng là ai, và, trong sự đáp ứng, là dễ thương đối với chúng.  Tâm
tư và con tim của chúng rộng mở.  Người trưởng thành, trái lại, thường
nhấn mạnh những nhân tố khác – những khác biệt chủng tộc và chính trị,
v.v… Do bởi đấy, tâm tư và trái tim của họ là hạn hẹp hơn.

Nhìn vào những khác biệt giữa hai loại này.  Khi chúng ta từ bi hơn,
tâm tư và trái tim của chúng ta là cởi mở hơn và chúng ta giao tiếp một
cách dễ dàng hơn nhiều.  Khi chúng ta ích kỷ, tâm tư và trái tim của
chúng ta đóng lại và khó khăn để cho chúng ta giao tiếp với nhau.  Sân
hận làm yếu kém hệ thống miễn  nhiễm, trong khi từ bi và trái tim tử tế
cải thiện hệ thống miễn  nhiễm của chúng ta.  Với sân hận và sợ hãi,
chúng ta không thể ngủ và ngay cả nếu chúng ta rơi vào giấc ngủ, chúng
ta sẽ có những cơn ác mộng.  Nếu tâm tư chúng ta định tĩnh, chúng ta ngủ
tốt.  Chúng ta không cần bất cứ viên thuốc an thần nào – năng lượng của
chúng ta vốn đã cân bằng.  Với căng thẳng, năng lượng chúng ta quẩn
quanh vội vả và chúng ta cảm thấy lo lắng.

Để thấy và thấu hiểu một cách rõ ràng, chúng ta cần một tâm thức
tĩnh lặng.  Nếu chúng ta bị khích động, chúng ta không thể thấy thực
tại.  Do thế, hầu hết những rắc rối, ngay cả trên mức độ toàn cầu, là
những vấn nạn do con người làm ra.  Chúng phát sinh bởi vì chúng ta xử
sự với hoàn cảnh một cách nghèo nàn, không thích hợp, từ việc không thấy
thực tại.  Hành vi của chúng ta căn cứ trên sự sợ hãi, sân hận, và căng
thẳng.  Có quá nhiều băn khoăn.  Chúng ta không khách quan bởi vì tâm
thức chúng ta bị đánh lừa [do vọng tưởng].  Những cảm xúc tiêu cực này
đưa đến tâm tư hẹp hòi và điều ấy dẫn đến việc tạo nên những rắc rối, là
điều không bao giờ đem đến những kết quả toại nguyện.

Từ bi trái lại, đem đến tâm tư cởi mở, tâm thức tịch tĩnh.  Với nó,
chúng ta thấy thực tại và những phương pháp nào để chấm dứt những gì mà
không ai muốn và đem đến những gì mọi người muốn.  Đây là một điểm quan
trọng và là một lợi ích lớn lao của từ bi căn cứ trên lý trí.  Do thế,
để thúc đẩy những giá trị nhân bản căn cứ trên sinh học và hổ trợ bởi lý
trí, những bà mẹ và lòng thương và tình cảm bẩm sinh giữa bà mẹ và con
trẻ đóng một vai trò rất quan yếu.

Compassion Based on Biology and Reason

His Holiness the Fourteenth Dalai Lama

Prague, Czech Republic, 11 October 2006

transcribed and lightly edited by Alexander Berzin

Ẩn Tâm Lộ ngày 17/07/2011

http://www.berzinarchives.com/web/en/archives/sutra/level2_lamrim/advanced_scope/bodhichitta/

compassion_based_biology_reason.html

Tác giả: Đức Đạt Lai Lạt Ma

Anh dịch: Alexander
Berzin 

Chuyển ngữ: Tuệ Uyển – 15/07/2011

Xem thêm: https://www.phaphay.com/phat-phap/

Nguồn: https://www.niemphat.vn/

Add Comment